Ὁμιλία στούς ἁγίους Τρεῖς Ἱεράρχες
Ἦσαν οἱ τρεῖς ἁγιώτεροι καὶ σοφώτεροι ἄνθρωποι τῆς ἐποχῆς τους. Γνώρισαν τὴν κοσμικὴ σοφία ὅσο κανεὶς ἄλλος στὴν ἐποχή τους. Σπούδασαν στὰ μεγαλύτερα Πανεπιστήμια τῆς τότε ἀνθρωπότητος.
Ἀρχιμανδρίτης Γεώργιος Καψάνης | Θεία Λειτουργία | Τρεῖς Ἱεράρχες
Ἑορτάζουμε σήμερα, πατέρες καὶ ἀδελφοί, τὴν μνήμη τῶν ἁγίων ἐνδόξων Τριῶν Ἱεραρχῶν, Βασιλείου τοῦ Μεγάλου, Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου καὶ Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου. Ἦσαν οἱ τρεῖς ἁγιώτεροι καὶ σοφώτεροι ἄνθρωποι τῆς ἐποχῆς τους. Γνώρισαν τὴν κοσμικὴ σοφία ὅσο κανεὶς ἄλλος στὴν ἐποχή τους. Σπούδασαν στὰ μεγαλύτερα Πανεπιστήμια τῆς τότε ἀνθρωπότητος. Ἦσαν ἀπὸ οἰκογένειες εὐγενεῖς, ἀρχοντικὲς καὶ πλούσιες.
Εἶχαν καὶ αὐτοὶ τὸν πειρασμό, σὰν νέοι ἄνθρωποι, νὰ ἀκολουθήσουν μία καριέρα κοσμικὴ καὶ νὰ δοξαστοῦν κοσμικά. Ἀλλὰ ἡ ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ τοὺς ἔκανε νὰ περιφρονήσουν τὴν κοσμικὴ δόξα, νὰ γίνουν μοναχοί, ἱερεῖς, ἐπίσκοποι, καὶ νὰ ἀφιερώσουν τὴν ζωή τους στὸν Χριστό, στὴν Ἐκκλησία καὶ στοὺς Χριστιανούς. Καὶ ἔτσι, ἐπειδὴ ἀγάπησαν πολὺ τὸν Θεὸ καὶ ἀγάπησαν πολὺ τοὺς ἀνθρώπους, ἔγιναν μεγάλοι εὐεργέτες, μεγάλοι διδάσκαλοι, μεγάλοι πνευματικοὶ Πατέρες, ἀληθινοὶ ὁδηγοὶ τῶν ἀνθρώπων, καὶ πρὸς τὸν δρόμο τους πρὸς τὴν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἀλλὰ καὶ στὰ προβλήματα τῆς ζωῆς τους.
Οἱ Τρεῖς Ἱεράρχες ἐξακολουθοῦν νὰ εἶναι μεγάλοι παιδαγωγοὶ ὅλων τῶν ἀνθρώπων καὶ ὅλων τῶν Χριστιανῶν, καὶ ἰδιαιτέρως τῶν Ὀρθοδόξων Χριστιανῶν. Γι’ αὐτὸ ἡ Ἐκκλησία τοὺς τιμᾶ καὶ ἰδιαιτέρως, ἀλλὰ τοὺς τιμᾶ καὶ τοὺς Τρεῖς μαζὶ σήμερα. Γιὰ νὰ ἐκδηλώσει τὴν εὐγνωμοσύνη της σ’ αὐτοὺς τοὺς τρεῖς μεγάλους καὶ φωτισμένους καὶ θεοφόρους ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἄφησαν τὴν σοφὴ διδασκαλία τους, μὲ τὴν ὁποία ὁδηγούμαστε στὴ ζωή μας.
Οἱ ἅγιοι Τρεῖς Ἱεράρχες κατενόησαν, ὅτι θὰ μποροῦσαν καὶ νὰ σωθοῦν οἱ ἴδιοι ἀλλὰ καὶ νὰ βοηθήσουν τὸν κόσμο, ἐὰν ἔμεναν πιστὰ μέλη τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Θεοῦ. Δὲν ἔκαναν αὐτὸ ποὺ ἔκαναν ἄλλοι ἄνθρωποι σοφοὶ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, νὰ μείνουν ἔξω ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία καὶ νὰ προσπαθήσουν ἔξω ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία νὰ δοξαστοῦν καὶ νὰ βοηθήσουν τοὺς ἀνθρώπους. Οἱ ἅγιοι Τρεῖς Ἱεράρχες μὲ ταπείνωση κατάλαβαν ὅτι μόνο στὴν Ἐκκλησία ὑπάρχει ἡ δυνατότητα ὁ ἄνθρωπος νὰ σωθεῖ, νὰ φωτισθεῖ, νὰ ἁγιασθεῖ. Καὶ γι’ αὐτὸ μπῆκαν καὶ οἱ ἴδιοι ταπεινὰ στὴν Ἐκκλησία καὶ μέσα ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία ἐργάστηκαν γιὰ τὸ καλὸ τῆς ἀνθρωπότητος.
Εἶναι, ἀδελφοί, αὐτὸ ἕνα δίδαγμα γιὰ μᾶς σήμερα, διότι καὶ σήμερα ἔχουμε τὸν πειρασμὸ νὰ ζήσουμε τὴν ζωή μας ἔξω ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία. Καὶ ὅλα τὰ μοντέρνα σήμερα ρεύματα, τὰ φιλοσοφικά, τὰ πολιτικὰ καὶ ἄλλα, προσπαθοῦν νὰ μᾶς πείσουν ἔμμεσα ἢ ἄμεσα, ὅτι εἶναι καλύτερα νὰ τοποθετήσουμε τὴν ζωή μας ἔξω ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία, καὶ τὴν Ἐκκλησία τὸ πολύ-πολὺ νὰ τὴν ἔχουμε σὰν ἕνα δεσμὸ ἱστορικὸ καὶ σὰν κάτι διακοσμητικὸ στὴν ζωή μας, σὰν ἕνα μουσεῖο. Ὅπως εἶπε κάποτε ἕνας πολιτικός –πεθαμένος τώρα– ποὺ εἶχε πάει στὰ Γιάννενα. Καὶ ἐκεῖ, ὅταν εἶδε σὲ κάποια ἐπίσημη τελετὴ τοὺς ἐπισκόπους μπροστά του, τοὺς εἶπε τὸ ἑξῆς: «Ἐσεῖς, Σεβασμιώτατοι, νὰ ἀσχολεῖσθε μὲ τὰ μετὰ θάνατον· ἐμεῖς θὰ ἀσχολούμαστε μ’ αὐτὴ τὴν ζωή».
Τρόπον τινά, ὅτι ἡ Ἐκκλησία εἶναι γιὰ τοὺς πεθαμένους, καὶ γιὰ τοὺς ζωντανοὺς εἶναι ἡ πολιτική. Αὐτὸ ὅμως δὲν ἦταν ἕνα ἀστεῖο, ἦταν ἕνα φρόνημα καὶ ἦταν μία προσπάθεια –ποὺ γινόταν καὶ γίνεται– ὁ λαός μας νὰ βγεῖ ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία, νὰ μὴν ἔχει τὴν ἐλπίδα του στὴν Ἐκκλησία, νὰ μὴ ζητᾶ τὴν καλυτέρευση τῆς ζωῆς του μέσα στὴν Ἐκκλησία, μέσα στὸν Χριστό, ἀλλὰ ἔξω ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία. Νὰ τρέχει πιὸ πολὺ στοὺς ἀγῶνες τοῦ ποδοσφαίρου καὶ νὰ γεμίζει τὰ γήπεδα κατὰ χιλιάδες, παρὰ νὰ πηγαίνει νὰ ἐκκλησιάζεται τὴν Κυριακὴ στὴν θεία Λειτουργία.
Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ποιό εἶναι αὐτῆς τῆς ἀπομακρύνσεως ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία; Τὸ ὅτι ἐμεῖς σήμερα, οἱ Ἕλληνες τοῦ εἰκοστοῦ αἰῶνος, βγάζουμε τὴν ζωή μας ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία καὶ ζοῦμε σὰν νὰ μὴ ὑπάρχει. Καὶ ἀφήνοντας τὴν Ἐκκλησία στὸ περιθώριο τῆς ζωῆς μας, καὶ ὄχι στὸ κέντρο τῆς ζωῆς μας, ὅπως ἔκαναν οἱ Τρεῖς Ἱεράρχες, δὲν ἔχουμε οὔτε ἀληθινὴ εἰρήνη στὴν ψυχή μας οὔτε ἀληθινὴ χαρὰ οὔτε νόημα βρίσκουμε στὴν ζωή μας. Καὶ ἡ ζωή μας γίνεται μία ταλαιπωρία, γίνεται ἕνα ἄγχος, γίνεται ἕνα κενό, γίνεται μία πλήξη, ἕως ὅτου γνωρίσουμε τὸν Χριστὸ καὶ μποῦμε μέσα στὴν Ἐκκλησία. Καὶ ὅταν μποῦμε στὴν Ἐκκλησία, τότε βλέπουμε ὅτι ἡ ζωὴ ἔχει ἕνα πολὺ μεγάλο νόημα, ἕνα βαθὺ νόημα. Τότε βλέπουμε ὅτι ὁ ἄνθρωπος μπορεῖ νὰ νικήσει καὶ τὸν ἴδιο τόν θάνατο. Τότε βλέπουμε ὅτι μπορεῖ ὁ ἄνθρωπος σ’ αὐτὴ τὴν ζωὴ νὰ χαρεῖ ἀληθινὰ καὶ νὰ βρεῖ ἀληθινὰ μιὰ βαθειὰ εἰρήνη μέσα του.
Γι’ αὐτὸ λοιπόν, ἀδελφοί, ἐσεῖς ποὺ ἤλθατε ἐδῶ στὸ Ἅγιον Ὄρος μὲ καλὴ διάθεση νὰ γνωρίσετε καὶ νὰ προσκυνήσετε τὰ ἱερὰ σκηνώματα τῆς Παναγίας μας καὶ τοῦ Ἁγίου Ὄρους, ἂν θέλετε, πᾶρτε αὐτὸ τὸ δίδαγμα σήμερα ἀπὸ τὴν θεία Λειτουργία. Εἴδατε, τί ὡραῖα ποὺ ἦταν στὴν θεία Λειτουργία; Κουραστήκατε βέβαια λίγο, ἀλλὰ πήρατε καὶ χαρά, πήρατε καὶ εὐλογία. Αὐτὸ ποὺ κάνατε σήμερα, νὰ τὸ κάνετε κάθε Κυριακή. Κάθε Κυριακὴ νὰ πηγαίνετε στὴν θεία Λειτουργία. Στὴν θεία Λειτουργία εἶναι ὁ Χριστός, εἶναι ἡ Παναγία, εἶναι οἱ Ἅγιοι· καὶ θὰ παίρνετε ἀληθινὴ χαρά.
Θὰ ἤθελα ἐγὼ νὰ σᾶς ζητήσω μία χάρη σήμερα – δὲν ξέρω ἂν θὰ μοῦ τὴν κάνετε– εἶναι μεγάλη χάρη βέβαια, ἀλλ’ ἐὰν μοῦ τὴν κάνετε, θὰ μοῦ δώσετε πολλὴ χαρά. Ἐδῶ ποὺ εἴμαστε ὅλοι κάτω ἀπὸ τὴν Σκέπη τῆς Παναγίας μας –γιατί ἡ Παναγία εἶναι ἐδῶ ἡ Νοικοκυρὰ τοῦ Ἁγίου Ὄρους, ἡ Ἀρχόντισσα τοῦ Ἁγίου Ὄρους, Ἐκείνη μᾶς φιλοξενεῖ ὅλους καὶ ἐσᾶς καὶ ἐμᾶς– νὰ δώσετε μία ὑπόσχεση στὴν Παναγία, ἡ ὁποία σᾶς ἀγαπάει, ἡ ὁποία θέλει τὴν εὐτυχία σας, ἡ ὁποία πρεσβεύει γιά σας. Νὰ τῆς πεῖτε: «Παναγία μου, σοῦ ὑπόσχομαι, ὅτι ἀπὸ σήμερα καὶ στὸ ἑξῆς κάθε Κυριακὴ θὰ πηγαίνω στὴν θεία Λειτουργία. Ὅ,τι πειρασμοὺς καὶ νὰ ἔχω, ὅ,τι ἐμπόδια καὶ νὰ ἔχω, ὅ,τι δυσκολίες καὶ νὰ ἔχω, πρῶτα στὴν θεία Λειτουργία καὶ μετὰ ἀλλοῦ».
Κι ἂν τὸ κάνετε, ἀδελφοί, αὐτό, θὰ δεῖτε ὅτι ἡ ζωή σας θὰ πάρει μία ἀληθινὴ χαρά, ἕνα ἀληθινὸ νόημα, καὶ θὰ μακαρίζετε αὐτὴ τὴν ἡμέρα ποὺ δώσατε στὴν Παναγία αὐτὴ τὴν ὑπόσχεση. Εὔχομαι νὰ τὴν δώσετε καὶ εὔχομαι ἀπὸ ἐδῶ καὶ στὸ ἑξῆς ἡ ζωή σας νὰ εἶναι εὐλογημένη ἀπὸ τὸν Θεό, νὰ εἶναι μέσα στὴν Ἐκκλησία καὶ μέσα στὴν θεία Λειτουργία. Καὶ νὰ εἶστε βέβαιοι, ὅτι ὅσο ζεῖτε μέσα στὴν Ἐκκλησία τόσο περισσότερο θὰ γνωρίζετε τὸν ἀληθινὸ Θεό, τόσο περισσότερο θὰ γνωρίζετε τὸ Εὐαγγέλιο τοῦ Χριστοῦ, τόσο περισσότερο θὰ βλέπετε ἕνα δυνατὸ Φῶς στὴν ζωή σας, τὸ ὁποῖο θὰ σᾶς καθοδηγεῖ καὶ θὰ σᾶς ἑτοιμάζει γιὰ τὸ μεγάλο ταξίδι τῆς αἰωνιότητος, πρὸς τὸ ὁποῖο ὅλοι πορευόμαστε.
Εὔχομαι ἡ Χάρη τοῦ Θεοῦ νὰ σκεπάζει ὅλους μας καὶ νὰ μᾶς ὁδηγεῖ στὴν σωτηρία μὲ τὶς πρεσβεῖες τῶν ἁγίων ἐνδόξων μεγάλων Διδασκάλων καὶ πνευματικῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας μας, τοῦ ἁγίου Βασιλείου τοῦ Μεγάλου, τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου καὶ τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου. Ἀμήν.
Ἀρχιμανδρίτου Γεωργίου, Ὁμιλίες σὲ Ἑορτὲς Ἁγίων (τῶν ἐτῶν 1981-1991) Β΄. Ἐκδόσεις Ἱερᾶς Μονῆς Ὁσίου Γρηγορίου, Ἅγιον Ὄρος 2016, σελ. 157